|
Odszkodowania dla pracownika
07/22/2010
Odszkodowania dla pracownika w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę.
Wypowiedzenie jest normalnym trybem ustalania stosunku pracy zarówno na podstawie umowy na czas nieokreślony jak również na podstawie umowy na czas określony dłuższy niż 6 miesięcy.
W tym drugim przypadku konieczne jest jednakże zamieszczenie w umowie klauzuli o możliwości jej rozwiązania z dwutygodniowym wypowiedzeniem.
Odwołanie do Sądu przysługuje pracownikowi w ciągu 7 dni od doręczenia pisma wypowiadającego lub ewentualnie od momentu odczytania jego treści pracownikowi w razie odmowy jego przyjęcia (vide wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt: I PKN 259/2001).
Odszkodowanie przy wypowiedzeniu umowy o pracę na czas nieokreślony
Przy umowie na czas nieokreślony wypowiedzenie powinno być przez pracodawcę dokonane ze wskazaniem przyczyny uzasadniającej oraz zgodnie z wymogami formalnymi.
Wypowiedzenie pracodawcy jest niezgodne z prawem, gdy dokonane jest w formie ustnej lub bez wymaganych konsultacji z zakładową organizacją związkową, dotyczy pracownika objętego szczególną ochroną przed wypowiedzeniem stosunku pracy lub w ogóle nie wskazującego przyczyny uzasadniającej.
Natomiast wypowiedzenie jest nieuzasadnione, gdy podana przez pracodawcę przyczyna uzasadniająca jest niezgodna ze stanem faktycznym lub nie dość konkretna (vide wyrok SN z dnia 4 grudnia 1997 r., sygn. akt: I PKN 419/97), co jednak może zostać stwierdzone dopiero przez Sąd.
Roszczenia przysługujące pracownikowi w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony to uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenie do pracy i odszkodowanie.
Jednakże sąd orzeka jedynie o odszkodowaniu jeśli uzna, iż przywrócenie do pracy jest niemożliwe lub niecelowe, a zaistnienie powyższych przesłanek doprecyzowane jest w bogatym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
W razie zbiegu roszczeń pracownika o odszkodowanie z tytułu nieprawidłowego wypowiedzenia umowy o pracę oraz rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia to jemu przysługuje prawo wyboru podstawy zasądzenia odszkodowania (vide wyrok SN z dnia 24 lipca 2001 r., sygn. akt: I PKN 568/2000).
Ustalanie wysokości odszkodowania
Ustalenie wysokości odszkodowanie należy do Sądu pracy.
Odszkodowanie za wypowiedzenie umowy na czas nieokreślony przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Jak więc widać wysokość odszkodowania zależy od stażu pracy oraz uzyskiwanych zarobków.
Odszkodowanie przysługuje niezależnie od poniesionej przez pracownika szkody (vide wyrok SN z dnia 19 maja 2009 r. , sygn. akt: II PK 288/2008). Określone powyżej limity nie wyłączają możliwość dochodzenia przez pracownika innych roszczeń odszkodowawczych.
Ponadto, odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia ustanowionego układem zbiorowym pracy, jeżeli wprowadza on dłuższe okresy wypowiedzenia niż przewidziane przez kodeks pracy (vide wyrok SN z dnia 10 listopada 1999 r., sygn. akt: I PKN 347/99). Z kolei kwestią sporną w doktrynie jest ustalenie wysokości odszkodowania, gdy umowa o pracę przewiduje dłuższy np. sześciomiesięczny okres wypowiedzenia.
Wysokości przysługującego odszkodowania nie może uwzględniać tzw. „premii uznaniowej”, która nie ma charakteru roszczeniowego i nie stanowi składnika wynagrodzenia. (vide wyrok SN z dnia 20 lipca 2000 r., sygn. akt: I PKN 17/2000).
Odszkodowanie z art. 45 kp przysługuje ponadto pracownikowi niezależnie od odprawy pieniężnej przewidzianej ustawie z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.
Odszkodowanie przy wypowiedzeniu umowy o pracę na czas nieokreślony
W odniesieniu do umowy o pracę na czas określony odszkodowanie przysługuje pracownikowi jedynie w przypadku, gdy nastąpiło ono z naruszeniem przepisów o jej wypowiadaniu, gdyż pracodawca nie ma obowiązku uzasadniania swojej decyzji.
Ponadto, jedynym przysługującym pracownikowi roszczeniem jest odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące. Wysokość odszkodowania ustalana jest więc również i w tym przypadku na podstawie wynagrodzenia, jednakże z uwzględnieniem czasu trwania umowy, a nie okresu wypowiedzenia.
Należy również zauważyć, iż w odniesieniu do umowy na czas określony Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I PK 162/2005 stwierdził, iż strony mogą podwyższyć w umowie wysokość odszkodowania, jednakże jej ważność podlega sądowej kontroli, również w zakresie jej zgodności z zasadami współżycia społecznego.
Autor : Karol Chabowski - adwokat
Kancelaria Adwokacko Radcowska : www.cjkancelaria.pl
|
