U jednych objawia się unikaniem kontaktów z ludźmi, u innych prowadzi do nadużywania alkoholu lub nikotyny. W niektórych sytuacjach prowadzi do poważnych schorzeń, niekiedy nawet do śmierci. Stres - bo o nim mowa, to jedno z najpoważniejszych zagrożeń naszych czasów. Lecz, czy tylko rodzaj wykonywanej pracy jest odpowiedzialny za stres?

Remedium na stres

U jednych objawia się unikaniem kontaktów z ludźmi, u innych prowadzi do nadużywania alkoholu lub nikotyny. W niektórych sytuacjach prowadzi do poważnych schorzeń, niekiedy nawet do śmierci. Stres - bo o nim mowa, to jedno z najpoważniejszych zagrożeń naszych czasów. Lecz, czy tylko rodzaj wykonywanej pracy jest odpowiedzialny za stres?

Badania przeprowadzone w Wielkiej Brytanii wykazują, że do najbardziej stresogennych zajęć należą zawody górnika, policjanta i dziennikarza, natomiast do bezstresowych: bibliotekarza, pracownika muzeum i astronoma.
Jednak stres nie zawsze wiąże się tylko z wykonywanym zawodem. W wielu przypadkach lęk czy stres towarzyszący pracy nie bierze swych początków w rodzaju wykonywanej pracy. Niejednokrotnie bywa tak, że konflikty z przełożonymi, współpracującymi, czy wadliwa organizacja pracy mają większy wpływ na powstawanie czy potęgowanie stresu wśród pracowników. Umiejętność radzenia sobie z tego rodzaju przypadłością uwarunkowana jest wieloma czynnikami, związanymi z właściwościami układu nerwowego człowieka czy jego doświadczeniami z przeszłości.

Przyczyn powodujących rozstrojenie nerwowe, lęk czy stres jest bardzo wiele, a jego poziom zależy od właściwości psychiki człowieka, jego wrażliwości, stopnia poczucia bezradności. Źródłem stresu w pracy mogą być zadania, odbierane jako przekraczające możliwości danej osoby, odpowiedzialność, tempo pracy czy niepewność zatrudnienia i obawa o utratę pracy.
Bez względu na to, co jest przyczyną powstawania napiętych sytuacji, istotną sprawą jest umiejętność zarządzania stresem. Czy jednak przeciętny pracownik – może sobie pozwolić na „zarządzanie” stresem ?
Pojęcie „zarządzanie” stresem, jest bardzo popularne na Zachodzie, gdzie właściciele dużych korporacji czy firm, doszli do wniosku, że bezstresowa praca może okazać się o wiele bardziej wydajna. Przekonanie to dało początek organizowaniu różnego rodzaju kursów, pokazujących sposoby radzenia sobie ze stresem i uczących sztuki relaksu.

Mentalność ludzi „zachodu”, również wydaje się być bardzo różna od naszej jeżeli chodzi o samo podejście do stresu. W Polsce ciągle jesteśmy jeszcze na etapie walki o efektywność i kreatywność. Organizowane szkolenia ukierunkowane są na uzyskanie większej wydajności pracy i sprowadzają się do ciągłego „podkręcania śruby”, a nie mają wiele wspólnego z tak istotną sztuką jak odreagowywanie negatywnych doświadczeń związanych z pracą. Przeciętny Polak spytany o hobby, odpowiada, powołując się na przeszłość, ponieważ w dzisiejszych czasach, z braku wolnego czasu - nie stać go na nie. Dotrzymywanie kroku modzie, wyczerpujące współzawodnictwo sprawia, że przyznawanie się do stresu jest uznawane za pewnego rodzaju słabość, którą najlepiej przemilczeć. Jednak ze stresem należy sobie jakoś radzić. Wielu z nas preferuje własne sposoby na relaks, wśród najczęściej stosowanych metod „odreagowawczych” dominują alkohol, sauna, długi prysznic, sen lub spotkanie z przyjaciółmi.

Coraz częściej docierają do nas sygnały z Zachodu o innych, skutecznych sposobach kojących rany wywołanych przez stres. Niektóre z nich zostały zaczerpnięte z Dalekiego Wschodu, inne zaliczają się do metod „siłowych”, które również mogą być antidotum. I tak, zyskują na popularności jogging, siłownia czy uprawianie wschodnich sztuk walki. W krajach zachodnich, coraz większe uznanie zyskuje Chińska sztuka Tai Chi (czyt. taj czi) , będąca jednocześnie sztuką samoobrony jak i doskonałym narzędziem relaksującym. W tym przypadku wysiłek, zmęczenie a jednocześnie koncentracja na wykonywanej czynności odwraca uwagę od wywołujących stres sytuacji. Dominuje tam przekonanie, że wiara we własne umiejętności na macie czy w siłowni, może przekładać się również na płaszczyznę życia zawodowego, co w rezultacie zminimalizuje stres wywołany niepewnością czy brakiem wiary we własne siły. Również medytacja przyciąga coraz większą grupę zwolenników. Tutaj, koncentrowanie się na np. „trzecim oku” wyzwala u medytującego dodatkowe pokłady energii zwalczające stres, nastrajając pozytywną wizją świata. „Oderwanie się” na kilka lub kilkanaście minut od spraw życia codziennego, uspakaja umysł a z nim „rozbiegane” myśli.

Profesor Zbigniew Lew-Starowicz wyznał kiedyś, że jego sposobem na relaks jest codzienna medytacja oraz wykonywany od czasu do czasu taniec latynoamerykański (solo). Jeden ze znanych polskich kaskaderów – Marek Sołek raz do roku funduje sobie kilkutygodniowy pobyt w krakowskim klasztorze kamedułów. Zaś niektóre firmy korzystają np. z usług masażysty lub zmieniają wygląd wnętrz na taki, który sprzyja dobremu samopoczuciu.
Każdy skuteczny sposób jest dobry. Eksperymentowanie ze sztuka Fung Shui, aromaterapią czy oczyszczającym płaczem nie jest przecież żadnym zagrożeniem. To dowód cennego w walce ze stresem otwarcia na świat – mówi Krzysztof Sroczyński, menedżer Neumann Mangement Institute, który wyznaje również, że sam radzi sobie ze stresem biegając boso po rozżarzonych węglach lub łamiąc deski gołą ręką.

Sposobów na stres jest bardzo wiele. Problem w tym, że nie wszyscy dostrzegają potrzebę stawienia mu czoła. „Nie wszystkim można polecić trening antystresowy w grupie, ponieważ nie wszystkim starcza otwartości, by obcym osobom szczerze opowiadać o własnych problemach” – przyznaje jedna z organizatorek tego typu treningów. Jednak zauważa jednocześnie, że osoby, które poddały się takiemu treningowi – wracały niejako „odnowione”, a wśród wielu uczestników nawiązały się przyjaźnie. Celem takich treningów jest odnajdywanie „punktów zapalnych” oraz redukowanie ich poprzez odkrywanie własnych predyspozycji do wykonywania danego zawodu, improwizowanie obfitych w stres sytuacji np. odmowy szefowi bez angażowania zbędnych emocji i niepotrzebnych tłumaczeń. Dopełnieniem lekcji są uczestnictwa w spotkaniach z fachowcami od „walki” ze stresem.

Na świecie oprócz treningów, na szeroką skalę stosuje się również słuchanie muzyki klasycznej o kojącym - odprężającym brzmieniu, różnego rodzaju masaże wschodnie tj. mauri czy shiatsu czy masaże stóp. Niektóre z japońskich firm nasycają powietrze w wentylatorach specyficznymi olejkami eterycznymi, które odprężają, łagodząc zmęczenie czy stres.
Jak się okazuje, stres w pracy jest niepożądanym czynnikiem, choćby dlatego, że przynosi wielkie straty. Międzynarodowe Biuro Pracy w USA wyliczyło w 1999 roku przybliżone „koszty stresu” na 200 mld dolarów rocznie, co stawia znak równości między stratami wynikającymi ze stresu a zyskami 500-set największych firm amerykańskich.

Jednak nade wszystko, stres jest przyczyną wielu schorzeń i dolegliwości, na które cierpią pracownicy, którzy wpadli w jego sidła. Jak twierdzą naukowcy, stres jest powodem chorób układu pokarmowego, nerwowego i krążenia. Silny stres jest w stanie osłabić system odpornościowy co może prowadzić do infekcji wirusowych, bakteryjnych oraz zakażeń. Profesor Dudek w opracowaniu „Obciążenie emocjonalne pracą jako czynnik uzasadniający skrócenie aktywności zawodowej” dodaje, że skutki stresu mogą doprowadzić do zmian w układzie kostno-mięśniowym i zaburzeń psychicznych takich jak depresje, schizofrenia a nawet myśli samobójcze.

Chociaż metod walki ze stresem ciągle przybywa, niezwykle ważna jest umiejętność pracy nad sobą i swoimi emocjami, poprzez wgląd we własną osobę. Jak twierdzą specjaliści, umiejętność radzenia sobie ze stresem jest kwestią zabiegów technicznych, ponieważ stres nie jest spowodowany stresującą pracą lecz, jak twierdzi Krzysztof Sroczyński – organizator treningów, jest on w nas.
Intensywność stresu oraz jego negatywny wpływ na nasze samopoczucie a w konsekwencji na zdrowie, są zdeterminowane w dużym stopniu indywidualnymi cechami człowieka.
Cała sztuka polega zatem na dokładnej analizie sytuacji wywołującej stres i podjęciu działań mających na celu wyeliminowanie w przyszłości podobnych zdarzeń – twierdzą psychologowie.

Paweł Łysak - JOBS.PL SA