Wiele osób zastanawia się nad przekwalifikowaniem i podjęciem pracy w innej branży czy rezygnacją z pracy etatowej i założeniem własnej działalności gospodarczej. Ale jak to zrobić mając już za sobą kilka lat doświadczenia w swoim zawodzie, a minimalne lub żadne w nowym?
Jak zmienić specjalizację?
Wiele osób zastanawia się nad przekwalifikowaniem i podjęciem pracy w innej branży czy rezygnacją z pracy etatowej i założeniem własnej działalności gospodarczej. Ale jak to zrobić mając już za sobą kilka lat doświadczenia w swoim zawodzie, a minimalne lub żadne w nowym?
Osoby, które rozmyślają o takiej zmianie podświadomie czują, że nie są do końca szczęśliwi w obecnym miejscu i nie wykorzystują swojego potencjału w pełni, ale boją się ryzyka związanego ze zmiana kariery.
Obecne zajęcie nie przynosi im satysfakcji, ale bądź co bądź znają na wylot to co robią, a i rynek pracy postrzega ich w określony sposób jako informatyków, finansistów czy sprzedawców i na takie stanowiska oferuje atrakcyjne oferty pracy. Prawda jest taka, że wiele osób kończy snucie planów związanych z przekwalifikowaniem na zestawieniu obecnych zarobków z początkową pensją w nowej branży czy specjalizacji. Proponuję więc zostawić kwestie finansowe na koniec i zacząć od przyjrzenia się swoim wartościom i marzeniom. W innym przypadku utkniemy na pierwszym etapie, a do podjęcia właściwej decyzji potrzebujemy zebrać pełną informacje o rynku i naszych pragnieniach, a także zaplanować sposób przejścia z jednego zawodu do drugiego i przejść całą drogę w głowie.
Wartości
To czym kierujemy się w życiu i to co jest dla nas ważne czyli nasze wartości zmieniają się z upływem czasu i doświadczeń życiowych. Nie ma więc co się dziwić, że po 5 czy 10 latach pracy nasz punkt widzenia zaczyna się zmieniać i pragnienie zmiany charakteru pracy jest coraz silniejsze.
Często jest też tak, że kierunek studiów i pierwsze lata pracy są podyktowane radami rodziców czy środowiska z jakiego się wywodzimy. Warto się zastanowić czy to był tak naprawdę „nasz” wybór. Lepiej zrobić to 5 – 10 lat po rozpoczęciu swojej pracy zawodowej niż pod koniec kariery zawodowej zorientować się, że się wspinało na „niewłaściwą drabinę”.
Nie wiesz jak napisać CV?
Przeczytaj nasze wskazówki!
Od czego zacząć? Proponuję rozpocząć od poznania swoich podstawowych wartości (core values) w życiu i w pracy. One nam podpowiedzą co jest dla nas ważne – osiągnięcia, stabilizacja, różnorodność, spokój, wyróżnienia, itp. (Coaching oferuje narzędzia służące do wyłonienia podstawowych wartości w naszym życiu osobistym i zawodowym.) Podstawowe wartości ukażą nam naszą prawdziwą twarz, a także posłużą nam do zweryfikowania naszego pomysłu na karierę.
Na przykład jeśli ktoś myśli o podjęciu pracy sprzedawcy sprzętu medycznego z uwagi na wysokie zarobki, ale ta praca wiąże się z częstymi wyjazdami, przebywaniem i żywieniem się poza domem w restauracjach typu fast food będzie to porażką dla osoby, która ceni sobie spędzanie czasu z rodziną i zdrowy styl życia w tym domowe jedzenie i regularne treningi.
Szczerze mówiąc, taki kandydat prawdopodobnie nawet nie zrobi tego kroku, bo podświadomość często chroni przed podjęciem decyzji, która jest wymierzona w to co w głebi cenimy. Z zewnątrz będzie to wyglądało na to, że cel nie jest uchwytny.
Sesja coachingowa GROW
Wartości wytyczą kierunek, ale potrzebny jest też szczegółowy plan na zmianę zawodu czy branży. Proponuję więc w kolejnym kroku przeanalizować swoją obecna sytuacje i swoje plany stosując model GROW (Goal, Reality, Options, Way Forward), który jest używany przez profesjonalnych trenerów podczas sesji coachingowych.
Trzeba mieć trochę wprawy i doświadczenia, żeby z powodzeniem stosować ten model, ale poniżej postaram się przedstawić proces z przykładowymi pytaniami, które można sobie zadać w kontekście zmiany specjalizacji. Model GROW pomaga w kompleksowym przeanalizowaniu sytuacji i opracowaniu planu działania.
Goal - Cel
Zaczynamy od ustalenia celu. Jak wiemy cele powinny być jasne, mierzalne, sformułowane pozytywnie i najlepiej w czasie teraźniejszym. Na przykład: „1 września 2008 r. zaczynam pracę na stanowisku IT Consultant w renomowanej firmie (można wpisać nazwę firmy, jeśli mamy „krótką listę”) z roczną pensją 42 tys. funtów.”
Koniecznie cel trzeba zapisać na kartce, w kalendarzu lub komputerze i regularnie go odczytywać. Wiele osób wie doskonale czego nie chce i tak właśnie formułuje cele. Niestety takie luźne, negatywne i mgliste stwierdzenia np. „nie chcę dłużej być już programistą”, przekreślają szanse powodzenia już na początku. Generalnie proponuję zacząć od pytania: Czego ja tak naprawdę chcę?
Reality - Rzeczywistość
Na tym etapie oceniamy obecną sytuacje. Nie tylko musimy wiedzieć dokąd zmierzamy, ale dokładnie wiedzieć, gdzie się znajdujemy, żeby określić drogę jaką przyjdzie nam pokonać. Nie wystarczy wiedzieć, że udajemy się do Londynu, inna droga będzie z Brighton, a jeszcze inna z Nowego Jorku czy z Krakowa.
Jednym z pierwszych pytań, które warto sobie zadać jest: Co robię obecnie w kierunku przekwalifikowania się?
Warto też zrobić swoisty remanent i zastanowić się generalnie nad naszymi atutami czyli tym w czym jesteśmy dobrzy oraz wyłonić uniwersalne umiejętności (tzw. transferable skills) Jakie umiejętności będę mógł wykorzystać w nowym zawodzie? Jakimi atutami dysponuję? Jeśli nic nie przychodzi nam do głowy, można skorzystać z testów predyspozycji zawodowej (assesments tests). Popularnym testem w dużych firmach i na uczelniach jest MAPP.
Oceniając bieżącą sytuacje dobrze się również zastanowić nad tym co nam odpowiada w naszym obecnym zawodzie zadając sobie pytanie: Co chcę przenieść do nowej rzeczywistości? Jakie elementy mojej pracy odpowiadają mi?
Optymiści mają tendencje do patrzenia w przyszłość przez różowe okulary i wyobrażania nowej pracy w samych superlatywach i dobrze z jednej strony, bo to motywuje do działania, ale z drugiej strony nie zapominajmy, że zmiana zawodu to poważna decyzja i należy mieć wyważone spojrzenie na to jak się sprawy mają i do czego tak naprawdę dążymy. Warto się zastanowić czy te nowe wyzwania zawodowe będą uwzględniały elementy, które teraz cenimy. Jeśli ich nie będzie, to co wtedy?
Options - Opcje
W każdej sytuacji życiowej mamy wybór. Niekiedy jest wiele dróg dojścia do upragnionego celu. Na tym etapie pobudzamy umysł do przedstawienia wszystkich możliwości. Przy właściwym przerobieniu tego etapu będziemy zaskoczeni z ilości i jakości opcji jakie stoją przed nami. Dajmy się ponieść. Nie oceniajmy i szczegółowo analizujmy każdej opcji – na ewaluacje przyjdzie czas w kolejnym etapie.
Często zmiana pracy wiążę się ze zdobyciem nowych kwalifikacji i umiejętności. Warto zadać sobie pytanie o wymagane szkolenia i certyfikaty, a także rozplanować zdobywanie dodatkowej wiedzy w czasie. Jakie kursy, szkolenia, certyfikaty są potrzebne na stanowisko o które się ubiegam? Na jakie szkolenia już teraz mogę się zapisać? Kiedy będę gotów do przystąpienia do egzaminu certyfikacyjnego wymaganego w nowej pracy?
Być może jedną z opcji zbliżenia się do nowej branży jest praca na zlecenie po godzinach lub w weekendy, która pozwoliłaby spróbować swoich sił i utwierdzenie się w decyzji. Jedno z pytań może brzmieć: Kto może mi pomóc?
Na tym etapie warto i trzeba szczerze porozmawiać o potencjalnych przeszkodach. Dobry plan to taki, który przygotuje nas na wiele różnych ewentualności. Warto więc zadać sobie trochę trudu i zastanowić się nad sposobami wyeliminowania barier, które mogą się pojawić w trakcie realizacji planu.
Bariery dzielimy za na zewnętrzne i wewnętrzne. Barierą może być niska samooocena czy brak pewności siebie. W zależności od rodzaju przeszkody, należy przygotować odpowiednie antidotum.
Way Forward - Plan działania
Na tym etapie tworzymy plan działania uwzględniając cel, właściwą ocenę sytuacji i opcje. Możemy w tym momencie pokusić się o rozplanowanie całej drogi lub kilku pierwszych kroków. Która opcja przybliży mnie szybciej / skuteczniej do celu? Jaki będzie pierwszy krok? Skąd będę wiedzieć, że cel został osiągnięty?
Jak wcześniej nadmieniłem, dobry plan to taki, który przygotuje nas na różne ewentualności, ale jak wiemy nie wszystko da się przewidzieć. W związku z tym warto wiedzieć jaką mamy determinacje czy entuzjazm i na ile czujemy się na siłach, żeby przeć do przodu mimo przeszkód. Jeśli jesteśmy zdeterminowani na osiągnięcie celu, osiągniemy go. Przychodzi na myśl powiedzenie „Wystarczy bardzo chcieć” lub „ Where there’s a Will, there’s a Way.”
Networking i badanie rynku
Świadomość własnej wartości, jasność celów i dobre CV to połowa sukcesu. Żeby z powodzeniem rozpocząć karierę w nowym obszarze rynku bez nieprzyjemnych niespodzianek i konsekwencji niezbędne jest nawiązanie kontaktów z ludźmi pracującymi w danej branży. Możliwość rozciągnięcia sieci kontaktów zawodowych jest mnóstwo od organizacji branżowych do internetowych portali typu business/career networkig takich jak LinkedIn lub Goldenline. Można też skorzystać z profesjonalnych firm organizujących spotkania networkingowe np. BNI. Internet jest kopalnią wiedzy, ale też magazyny i imprezy (targi, seminaria) branżowe są źródłem informacji z pierwszej ręki oraz możliwości nawiązania ciekawych kontaktów.
Zmiana zawodu czy branży jest poważną i ryzykowną decyzją, ale odpowiednie przygotowanie – sesje coachingowe, nawiązanie kontaktów w branży, test predyspozycji zawodowych, analiza rynku, pozwoli w pierwszej kolejności na weryfikacje pomysłu na rozwój zawodowy, a następnie wdrożenie pomysłu w życie. Jeśli nowa specjalizacja ma nam dać wiele satysfakcji, warto spróbować.
Jeśli ten artykuł pomógł ci sprecyzować plany bądź zainspirował do działania lub chcesz się po prostu podzielić swoim doświadczeniem w zakresie zmiany zawodu, wyślij mi maila na adres mailto:info@zostanprofesjonalista.org
Mariusz Augustyniak
Career Coach
Dyrektor Programu “Zostań Profesjonalistą w Londynie”
