Niepełnosprawni aktywni zawodowo

3 grudnia przypadał Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych. 7 listopada 2013 roku sejmowa Komisja Finansów Publicznych przyjęła poprawkę do ustawy okołobudżetowej. Z dniem 1 kwietnia przyszłego roku poprawka ta wejdzie w życie i zmienione zostaną kwoty dofinansowania do zatrudnienia osób niepełnosprawnych Zachodzące okoliczności to dobra okazja do pochylenia się nad kwestią niepełnosprawności na rynku pracy.

Dlaczego pracodawcy boją się zatrudniać osoby niepełnosprawne?

Pracownik lojalny, rzetelnie wywiązujący się z powierzonych zadań, wdzięczny za okazane mu zaufanie - takimi cechami odznacza się niepełnosprawny pracownik. Dlaczego, więc w Polsce spośród 4,7 mln osób z orzeczoną niepełnosprawnością, tylko co czwarta z nich jest aktywna zawodowo? Odpowiedź jest prosta: strach przed nieznanym. Wina leży także po stronie braku odpowiedniego pośrednictwa pracy, które umożliwiłoby zapoznanie się pracodawcy z tą grupą bezrobotnych. Tutaj z pomocą wychodzą organizacje wspierające takie osoby na rynku pracy i pomagające im w znalezieniu zatrudnienia. W Polsce należy do nich fundacja „Specialisterne”. Międzynarodowa organizacja non-profit Specialist People Foundation od lat działa w wielu krajach, wprowadzając na otwarty rynek pracy osoby z zespołem Aspergera.

Jakie korzyści dla pracodawcy płyną z zatrudnienia osoby niepełnosprawnej?

Korzyści są oczywiste i przekładają się zarówno na zysk ekonomiczny, jak i na pozytywne skutki społeczne. Renta inwalidzka wypłacana przez 10 lat co miesiąc, to koszt około 96 tys. zł. dla budżetu państwa. Pracując, osoba niepełnosprawna w tym samym czasie może wypracować 408 tys. zł dochodu. Ponadto zatrudnienie takiej osoby związane jest z wieloma ulgami finansowymi, jak na przykład:
 

• ograniczenie comiesięcznych składek na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;
• dofinansowanie do wynagrodzenia;
• zwrot kosztów szkolenia oraz przystosowania i wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej;
• możliwy jest także do uzyskania zwrot kosztów zatrudnienia, pracownika pomagającego osobie niepełnosprawnej;

„W wymiarze społecznym zaś, obecność osób z niepełnosprawnością przede wszystkim wprowadza do danej firmy różnorodność, która wzmacnia dynamikę zespołu, rozszerza jego horyzonty - buduje klimat tolerancji i poszanowania dla naturalnych różnic, tworzy atmosferę sprzyjającą wzajemnemu uczeniu się. Firma zatrudniająca osoby z niepełnosprawnością pokazuje, że jest społecznie odpowiedzialna, dowodzi swojej nowoczesności, zwiększa konkurencyjność i wpisuje się w światowe trendy” – jak twierdzi Pani Zoja Żak (Communication Manager - Specialisterne Polska).

Zatrudnienie osoby niepełnosprawnej wiąże się nie tylko z korzyściami materialnymi, ludzie tacy posiadają unikalne cechy osobowości. Jak mówi Pani Zoja Żak (Specialisterne Polska) – „Nietypowe cechy osób z zespołem Aspergera mogą dać im przewagę w niektórych miejscach pracy. Ludzie z autyzmem potrafią bowiem m.in. podejmować bardziej racjonalne decyzje, nie kierując się emocjami. Dokładnie wykonują powtarzalne czynności, dzięki fotograficznej pamięci sprawnie potrafią wychwycić nieprawidłowości w ciągach liczb, błędy w dokumentacji, różnice w detalach. Łatwo znajdują błędy w programach komputerowych. Dobrze radzą sobie z ogromną liczbą informacji, np. porządkowaniem baz danych.”

Jakie znaczenie ma aktywność zawodowa dla niepełnosprawnych?

Dla osoby niepełnosprawnej praca może stać się najlepszym sposobem aktywnej rehabilitacji. Osoba zepchnięta na margines społeczeństwa, dzięki zatrudnieniu zaczyna otwierać się na ludzi, staje się pewniejsza, aktywniej funkcjonuje. Praca jest terapią dla ich duszy i ciała. Współpraca z takimi osoba pomaga wyzbyć się stereotypów reszcie społeczeństwa. Pracodawcy, którzy w swojej karierze zatrudniali osoby niepełnosprawne podkreślają, że są oni wyjątkowo lojalni i doceniają powierzone im obowiązki.

Jak przygotować firmę do zatrudnienia osoby niepełnosprawnej?

Nie chodzi tutaj wcale o remonty, przebudowy i kosztowne inwestycje. Przygotowanie firmy na przywitanie w jej szeregach osoby z niepełnosprawnością, powinno rozpocząć się od jej serca, czyli pracowników. Przede wszystkim, należy zapoznać pracowników z problemem. Wytłumaczyć im dokładnie na czym polega schorzenie, na które cierpi ich nowy kolega, jak unikać błędnych zachowań i sprawić, by czuł się jak najbardziej komfortowo w nowym miejscu. Aby mieć pewność, że takie przeszkolenie będzie w pełni fachowe, warto postarać się o pomoc specjalisty. W przypadku osób z ograniczoną sprawnością ruchową, konieczne będzie dostosowanie stanowiska pracy do ich potrzeb. Te wszystkie działania wspierane są specjalnymi dofinansowaniami przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Gdzie niepełnosprawni mogą szukać zatrudnienia?

„Nie są samodzielni”, „mogą wykonywać tylko prace proste i powtarzalne”, „często przebywają na zwolnieniu z powodów zdrowotnych”, „najlepiej, żeby nie mieli bezpośredniego kontaktu z klientem” – takie mity krążą wokół niepełnosprawnych pracowników. W jakich branżach mają, więc oni największe szanse na znalezienie pracy? Najczęściej oferty skierowane do tej grupy osób, związane są z wykonywaniem prostych czynności, takich jak prace porządkowe, biurowe, ochrona mienia, zawody w branży IT lub e-praca. Najtrudniej znaleźć im pracę na stanowiskach zarządczych, kierowniczych, w zawodach administracyjnych, technicznych, wymagających specjalnych uprawnień lub takich, gdzie potrzebna jest dyspozycyjność i mobilność.

Okazuje się jednak, że przyczyną tych statystyk są stereotypy, jak podsumowuje tą kwestię Pani Zoja Żak (Specialisterne Polska): „Osoby niepełnosprawne mogą odnaleźć się w wielu profesjach. Osoby na wózkach, niewidome, niesłyszące można spotkać na kierowniczych stanowiskach wyższego szczebla menedżerskiego, w mediach, sporcie, polityce, show biznesie. Potrzebne jest zwiększenie świadomości pracodawców co do cech osobowych i kompetencji osób niepełnosprawnych. Tego typu politykę zatrudnieniową można skutecznie realizować korzystając z pomocy organizacji, które dysponują wiedzą i narzędziami do wspierania osób z niepełnosprawnością na rynku pracy”.

Autor:

Katarzyna Rolnik