Czy pracownica na urlopie rodzicielskim podlega ubezpieczeniom?

Czy pracownica przebywająca na urlopie macierzyńskim lub urlopie wychowawczym i prowadząca dodatkowo działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z działalności gospodarczej?

Pracownica przebywająca na urlopie macierzyńskim lub urlopie wychowawczym, prowadząca jednocześnie działalność gospodarczą, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z działalności.

Takie stanowisko zajmuje ZUS. Nie podziela go jednak Sąd Najwyższy. 

W wyroku z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt II UK 128/04 Sąd orzekł, iż pracownica korzystająca z urlopu macierzyńskiego lub urlopu wychowawczego wykonująca w trakcie tego urlopu działalność gospodarczą nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności. W uzasadnieniu do wyroku powołał się na art. 9 ust. 1a ustawy o Systemie Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z treścią tego przepisu pracownica spełniająca jednocześnie warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innego tytułu, np. z działalności gospodarczej, jest obejmowana ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy. Obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi z działalności - wówczas, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ze stosunku pracy w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od minimalnego wynagrodzenia. Jak wyjaśnia Sąd Najwyższy, okresy urlopu macierzyńskiego i wychowawczego nie są przerwami w wykonywaniu pracy powodującymi utratę statusu pracownika. Dlatego przyjął, iż pracownica pozostająca w stosunku pracy w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego (także wychowawczego) -nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Może natomiast ubezpieczyć się dobrowolnie.

Swoje stanowisko Sąd Najwyższy podtrzymał w kolejnym wyroku z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt l UK 63/05. Także z sentencji tego wyroku wynika, że pracownica zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy przebywająca na urlopie macierzyńskim i prowadząca w tym czasie działalność gospodarczą podlega tylko ubezpieczeniu pracowniczemu.
Wobec braku jednolitego stanowiska w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby pozostające na urlopach macierzyńskich i urlopach wychowawczych prowadzące w tych okresach działalność gospodarczą, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Sądu o podjęcie stosownej uchwały. O zajęcie stanowiska wystąpił też do Ministra Pracy i Polityki Społecznej.

Pracownicom prowadzącym działalność gospodarczą w czasie urlopu macierzyńskiego lub wychowawczego jak na razie pozostaje jedynie wystąpienie na drogę sądową. W pierwszej kolejności muszą zwrócić się do ZUS o wydanie decyzji o objęciu ich w okresie przebywania na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi z działalności. Od tej decyzji mogą złożyć odwołanie do Sądu (za pośrednictwem ZUS, który wydał decyzję) w terminie miesiąca od otrzymania decyzji.

Podstawa Prawna:
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt II UK 128/04
art. 9 ust. 1a ustawy o Systemie Ubezpieczeń Społecznych

Biuro Prawno - Podatkowe
Przemysław Gogojewicz