Postępowanie przed Sądem Pracy

W sytuacji, gdy pracownik nie zgadza się z decyzją pracodawcy ma prawo odwołać się do Sądu Pracy, który rozpatrzy jego sprawę. Do postępowania przed Sądem Pracy stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego z pewnymi modyfikacjami. Postępowanie przed Sądem Pracy nie jest sformalizowane, jednakże należy wiedzieć w jaki sposób skutecznie dochodzić przed nim swoich praw.

Właściwość Sądu Pracy

Sąd Pracy jest właściwy we wszystkich sprawach z zakresu prawa pracy m.in. ze stosunku pracy, o ustalenie stosunku pracy, o odszkodowanie od zakładu pracy na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Do właściwości Sądów Okręgowych należą sprawy, w których wartość przedmiotu sporu przekracza 75 tysięcy złotych oraz sprawy o roszczenia niemajątkowe. Z kolei do właściwości Sądów Rejonowych należą, bez względu na wartość przedmiotu sporu, sprawy o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz rozpatrywanie roszczeń wynikających z odwołania się od wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony bądź rozwiązania umowy o prace bez wypowiedzenia. Sprawy dotyczące kar porządkowych oraz świadectwa pracy również należą do właściwości Sądów Rejonowych, jednakże Kodeks Pracy wprowadza w tym przypadku uprzedni tryb wewnątrzzakładowy. Otóż zgodnie z art. 97 § 21 Kodeksu Pracy pracownik może w razie ciągu 7 dni od otrzymania świadectwa pracy wystąpić z wnioskiem do pracodawcy o sprostowanie świadectwa, zaś dopiero w razie zawiadomienia o odmowie sprostowania świadectwa pracy ma prawo w ciągu 7 dni wystąpić z żądaniem jego sprostowania do Sądu Pracy. Podkreślić w tym miejscu jednakże wyraźnie należy, że uprzednie wystąpienie przez pracownika do pracodawcy o sprostowanie świadectwa pracy jest materialnoprawną przesłanką powództwa. Dlatego niewystąpienie z wnioskiem reklamacyjnym o sprostowanie świadectwa pracy przed wytoczeniem powództwa powoduje jego oddalenie. Podobna sytuacja występuje w razie ukarania pracownika karą porządkową, gdyż pracownik ma prawo w ciągu 7 dni od dnia zawiadomienia go o ukaraniu wnieść sprzeciw do pracodawcy. Następnie ciągu 14 dni od dnia zawiadomienia o odrzuceniu tego sprzeciwu może dopiero wystąpić do sądu pracy o uchylenie zastosowanej wobec niego kary. Nie wolno mu zaś tego zrobić bez wyczerpania drogi wewnątrzzakładowej (vide: wyrok SN z dnia 9 maja 2000 r., sygn. akt: I PKN 613/99).

Z kolei wybór właściwości miejscowej Sądu należy do powoda, który może wnieść pozew przed Sądem właściwym dla siedziby pozwanego, bądź przed Sąd w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana lub w którego okręgu znajduje się zakład pracy. Warto również podkreślić, iż jeżeli Sąd Pracy uzna, że do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ przekaże mu sprawę według właściwości.

Wymogi formalne odwołania

W zależności od rodzaju sprawy odwołanie do Sądu Pracy powinno zostać wniesione w ściśle określonym terminie wynikającym z Kodeksu Pracy. Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 7 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę. Z kolei termin na wniesienie żądania o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie z tytułu rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia lub od dnia wygaśnięcia umowy o pracę można wynosi 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Co istotne, o doręczeniu pracownikowi powyższych pism należy mówić nie tylko wtedy, gdy zostały mu wręczone osobiście, ale także wtedy, gdy dotarły do niego w taki sposób, iż miał on możliwość zapoznania się z jego treścią (vide: wyrok SN z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt: II PK 204/2009).

Należy zwrócić szczególna uwagę na zachowanie powyższych terminów, gdyż są one terminami prawa materialnego. Oznacza to niestety, że ich niezachowanie powoduje oddalenie powództwa. Jedyną możliwością zachowania uchybionego przez pracownika terminu jest zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. We wniosku takim należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu tj. brak winy pracownika. Co istotne, znaczne przekroczenie siedmiodniowego terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę mogą usprawiedliwiać tylko szczególne okoliczności trwające przez cały czas opóźnienia (vide: wyrok SN z dnia 22 listopada 2001 r., sygn. akt: I PKN 660/2000). Natomiast termin wystąpienia do sądu pracy o uchylenie kary porządkowej jest terminem zawitym prawa materialnego i nie podlega przywróceniu (vide: wyrok SN z dnia 9 maja 2000 r., sygn. akt: I PKN 626/99) Odwołanie do Sądu Pracy stanowi pismo procesowe, dlatego powinno spełniać ogólne wymogi wynikające z art. 126 kpc, tj. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, oznaczenie rodzaju pisma, osnowę wniosku lub oświadczenia, dowody na poparcie przytoczonych okoliczności, podpis strony i wymienienie załączników. Jednakże w przypadku Sądu Pracy w razie braków formalnych pisma, zwłaszcza niedokładności w określeniu żądania, Sąd podejmie czynności wyjaśniające z urzędu. Pisma wnoszone do Sądu Pracy co do zasady nie podlegają opłacie. Jednakże istotne jest, iż w przypadku roszczenia przekraczającego kwotę 50.000 zł opłata wynosi 5 % jego wartości. Z kolei opłatę podstawową w wysokości 30 złotych pobiera się od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W razie nieuiszczenia należnej opłaty Sąd Pracy wezwie do jej opłacenia pod rygorem zwrotu pisma.

Postępowanie przed Sądem Pracy

Sąd Pracy rozpoznając sprawę może uznać zawarcie ugody, cofnięcie pisma procesowego lub zrzeczenie się roszczenia przez pracownika za niedopuszczalne również wtedy, gdy czynność ta narusza jego słuszny interes. Sąd może również przyznać pracownikowi z urzędu roszczenie alternatywne, gdy pierwotne okazało się nieuzasadnione. W postępowaniu przed Sądem Pracy nie stosuje się ograniczeń dotyczących dopuszczalności dowodu ze świadków i przesłuchania stron. Ponadto, zasądzając roszczenie na rzecz pracownika Sąd Pracy z urzędu zasądza rygor natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej jednomiesięcznego wynagrodzenia. W odniesieniu do wyroku I Instancji pracownikowi przysługuje apelacja do Sądu II Instancji. Skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego przysługuje w sprawach, w których wartość przedmiotu zaskarżenia przewyższa 10 tysięcy złotych, za wyjątkiem spraw dotyczących kar porządkowych, świadectwa pracy oraz roszczeń z tym związanych m.in. roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracodawcę wskutek niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy (vide: postanowienie SN z dnia 4 marca 2008 r., sygn. akt: II PK 178/2007).

Autor: Karol Chabowski adwokat