Kobieta pracująca w Polsce - sytuacja kobiet na krajowym rynku pracy

Praca zawodowa daje kobietom szanse aktywności w różnych obszarach życia zawodowego i publicznego. Jej brak utrudnia, albo uniemożliwia pełne uczestnictwo w życiu społecznym, także nawiązywanie kontaktów, prezentację swoich kwalifikacji i dokonań oraz włączanie się w aktualne problemy życia publicznego. 

Pozycja kobiety na polskim rynku pracy jest uzależniona od szeregu czynników: przyjętego modelu życia, tradycji, przyzwyczajeń, szczególnie silnych w niektórych regionach kraju, na przykład na Śląsku; czynników zewnętrznych wpływających na zmianę postaw i zachowań (w tym świadomości konieczności dostosowywania się do potrzeb zmieniającego się rynku pracy i popytu na pracowników o określonych kwalifikacjach); problemów związanych z wychowaniem i edukacją młodego pokolenia. 

System urzędów pracy, instytucji powołanych do świadczenia usług w zakresie obsługi rynku pracy, w tym pomocy w poszukiwaniu zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy, oferuje bezrobotnym kobietom udział w różnych programach, mających na celu zwiększenie ich szans na podjęcie pracy zawodowej. Ich pracownicy na terenie całego kraju świadczą usługi z zakresu pośrednictwa pracy, tzn. między innymi pozyskują oferty pracy stałej dla kobiet, zatrudnienia na czas określony, subsydiowanego z Funduszu Pracy, w ramach prac interwencyjnych i robót publicznych, zaś dla bezrobotnych absolwentek oferty stażu u pracodawców oraz zatrudnienia w ramach tzw. umów absolwenckich, na podstawie których pracodawcy otrzymują częściowy zwrot kosztów miesięcznego wynagrodzenia. We wszystkich województwach organizuje się giełdy pracy i targi pracy z udziałem pracodawców i bezrobotnych, które cieszą się coraz większą popularnością ze względu na możliwość prawie natychmiastowego otrzymania zatrudnienia lub umówienia się na rozmowę kwalifikacyjną z pracodawcą. 

Usługi z zakresu poradnictwa zawodowego dla bezrobotnych kobiet pozwalają ocenić ich kwalifikacje i umiejętności zawodowe i skierować je na odpowiednie kursy w celu doskonalenia lub nabycia innych umiejętności, zgodnie z aktualnym zapotrzebowaniem na rynku pracy. 

Ale nie tylko urzędy wyciągają do kobiet pomocna dłoń, również prywatne przedsiębiorstwa organizują konferencje i seminaria, których celem jest nie tylko analiza aktualnej sytuacji kobiet na rynku pracy ale również pomoc i wskazanie właściwych ścieżek na bezdrożach rynku pracy.

Opracowuje się również programy aktywizujące dla bezrobotnych kobiet, tzw. programy celowe i specjalne. W tych programach, czasami kilkunastomiesięcznych, stosowane są różnorodne metody, niejednokrotnie połączone ze sobą, dobierane w zależności od cech struktury bezrobocia kobiet. Pozwalają one na przykład na:

• zwiększenie poziomu motywacji do poszukiwania pracy,
• podwyższenie samooceny bezrobotnych kobiet,
• wykonywanie w trakcie trwania programu pracy zawodowej na czas określony,
• szkolenie zawodowe,
• uruchomienie własnej działalności gospodarczej.

W większości programy te są adresowane do długookresowo bezrobotnych, czyli pozostających bez pracy ponad rok, kobiet w mieście lub na terenach wiejskich, oraz do bezrobotnych absolwentek szkół ponadpodstawowych. 

Choć liczba bezrobotnych kobiet, wg statystyk urzędów pracy, sukcesywnie się zmniejsza, to i tak jest większa niż mężczyzn. 
W porównaniu z poprzednimi latami w strukturze wiekowej bezrobotnych kobiet nie nastąpiły istotne zmiany. Najliczniejszą grupę stanowią osoby w wieku 18-34 lata (62 proc. ogółu zarejestrowanych bezrobotnych kobiet).

Na tle innych krajów europejskich również wypadamy blado, kobiety w Polsce charakteryzują się niższym wskaźnikiem zatrudnienia niż kobiety w krajach Unii Europejskiej; do krajów, które mają zdecydowanie wyższe wskaźniki zatrudnienia kobiet niż w Polsce należą takie kraje, jak: Dania, Szwecja, Niderlandy, Wielka Brytania, Finlandia, Portugalia, natomiast we Włoszech, Hiszpanii i Grecji wskaźniki zatrudnienia kobiet są znacznie niższe.

Największą grupę kobiet pracujących stanowią te z wykształceniem zasadniczym zawodowym i średnim zawodowym. Najmniejszą ze średnim ogólnym. Dla tych kobiet szansa są wszelkiego rodzaju szkolenia podnoszące ich kwalifikacje. Wiele z nich jest współfinansowanych ze środków EFS, a niektóre skierowane są dla kobiet bezrobotnych, np. absolwentek szkół i uczelni wyższych. Oprócz nauki języka oferują one również przygotowanie zawodowe (prace biurowe, obsługa komputera) jak również wsparcie psychologiczne.


Michał Andrzej Broda
GLOBAL Training Centre