Oddadzą tylko czas

Pracowałeś w wolną sobotę? Nie licz na pieniądze. Szef musi ci oddać dzień wolny. Dodatek może wypłacać tylko w niektórych sytuacjach.

Zatrudnieni na pełnym etacie pracują co do zasady osiem godzin dziennie i średnio 40 tygodniowo w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Zostając dłużej, rozpoczynają nadgodziny.

'1,65 zł dostaniemy dodatkowo za godzinę pracy w nocy w styczniu i lutym'

Mogą być one dobowe (dziewiąta, dziesiąta bądź jedenasta godzina pracy) albo średniotygodniowe (praca w wolną sobotę, w niedzielę lub święto). Za każde z nich przysługuje odpowiednia rekompensata. Poza normalnym wynagrodzeniem są to dodatki, dzień lub czas wolny.

Pieniądze albo…

Za nadgodziny dobowe przysługują 50- i 100-proc. dodatki. Te drugie szef płaci tylko wtedy, gdy dobowa praca nadliczbowa przypada w porze nocnej, w niedzielę lub święta niebędące dla pracownika - zgodnie z jego grafikiem - dniami pracy oraz w dni wolne od pracy udzielone pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub święto.

Przykład: Pani Kasia pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8 - 16. W pierwszym tygodniu stycznia wypracowała:
- w poniedziałek trzy nadgodziny dobowe,
- we wtorek dwie nadgodziny dobowe przypadające w porze nocnej
- w niedzielę 10 nadgodzin.

Ten czas pracodawca zrekompensował następująco: za wszystkie nadgodziny wypłacił normalne wynagrodzenie i dodatkowo:
- za poniedziałkową pracę nadliczbową trzy 50-proc. dodatki,
- za wtorkowe nadgodziny dwa dodatki 100 proc.,
- za pierwsze osiem godzin w niedzielę - dzień wolny, oraz za dwie niedzielne nadgodziny dobowe dwa dodatki 100 proc.

…godziny do odbioru

Alternatywą dla dodatków jest czas wolny. Przysługuje w wymiarze 1:1 albo 1:1,5, gdy o jego odbiór wnioskuje pracodawca.

Przykład: W poniedziałek 4 stycznia pani Zosia i pan Sławek zostali trzy godziny dłużej. Za te nadgodziny odebrali czas wolny, z tym że pani Zosia z własnej inicjatywy, a pan Sławek za namową szefa. To spowodowało, że pani Zosia odebrała trzy godziny czasu wolnego (1:1), a pan Sławek 4,5 godziny czasu wolnego (1:1,5). Pan Sławek zyskał zatem dodatkowe 1,5 godziny tylko dlatego, że o odbiór czasu wolnego zabiegał pracodawca.

Spójrzmy teraz, co przysługuje za nadgodziny średniotygodniowe. Zacznijmy od soboty. W większości firm to dzień wolny z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Choć budzi to powszechne kontrowersje, to za pracę w tym dniu przysługuje tylko odbiór wolnego do końca okresu rozliczeniowego. Art. 1513 k. p. nie pozostawia żadnych złudzeń. O pieniądzach nie wspomina. Robi to jednak inspekcja pracy w interpretacji tego przepisu. Dodatki dopuszcza wyjątkowo, gdy odbiór wolnego jest fizycznie niemożliwy. Przykładowo, gdy nadgodziny wystąpiły w ostatnią sobotę okresu rozliczeniowego albo wcześniej, ale pracownik zachorował i do końca okresu rozliczeniowego nie pojawił się w pracy. A ile w takiej sytuacji zapłacić: 50- czy 100- proc. dodatek? Za pierwsze osiem godzin pracodawca za- płaci 100-proc. dodatek z tytułu przekroczenia średniotygodniowego, a za godziny dodatkowe 50-proc. albo 100-proc., gdy praca była wykonywana w nocy (stanowisko GIP w wersji online ).

Nie ma wolnego, będzie 100 proc.

I na koniec rekompensata za niedziele i święta. Za pierwsze osiem godzin pracy w pierwszym z tych dni przysługuje dzień wolny. Odbieramy go w ciągu sześciu dni poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli bądź do końca okresu rozliczeniowego, gdy w pierwszym terminie odbiór nie będzie możliwy. 100-proc. dodatek przysługuje dopiero wtedy, gdy do końca okresu rozliczeniowego nie odbierzemy wolnego. Jeśli chodzi o święto, to w pierwszej kolejności do końca okresu rozliczeniowego odbieramy dzień wolny, a w drugiej, gdy nie jest to możliwe, szef musi zapłacić 100-proc. dodatek za każdą godzinę świątecznej pracy.

Dodatkowo za noc

Ustaliliśmy, że za nadgodziny nocne przysługują nie 50-, ale 100- proc. dodatki. To jednak nie wszystko. Dodatkowo za pracę w porze nocnej (która obejmuje wyznaczone przez pracodawcę np. w regulaminie pracy osiem godzin między 21 a 7 rano) pracodawca musi wypłacić 20 proc. stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia. W tym celu dzieli minimalną pensję przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu, a wynik mnoży przez 20 proc. Dodatek nocny w styczniu to 1,65 zł (1317 zł \160 godzin) x 20 proc. W lutym jest taki sam, ale już w marcu za godzinę pracy w nocy dostaniemy 1,43 zł.

W kolejnym miesiącu

Czas wolny udzielany z inicjatywy pracodawcy trzeba odebrać do końca okresu rozliczeniowego i nie może spowodować obniżki poborów. Skutek tego jest następujący: oddanie wolnego w kolejnym miesiącu (ale w obrębie okresu rozliczeniowego) spowoduje, że zatrudniony zyska finansowo. Przykładowo za 10 styczniowych dobowych nadgodzin odbierze w lutym, z woli pracodawcy, 15 godzin czasu wolnego. Choć fizycznie przepracuje w tym miesiącu 145 godzin (160 ustawowych 15 nadliczbowych), to i tak dostanie pełną pensję za 160 godzin wymiaru. Dodatkowo w styczniu otrzyma normalne wynagrodzenie za 10 nadgodzin dobowych. Gdyby wolne odebrał w styczniu, to szef nadpłaciłby tylko za niedopracowany czas. W opisywanym przypadku za 5 godzin.

Źródło: http://www.kariera.pl/