Jaki jest rynek pracy tymczasowej w Polsce?

W Polsce praca tymczasowa pojawiła się w połowie lat 90-tych, wraz z rozwojem działalności korporacji ponadnarodowych, które zaszczepiały kulturę organizacyjną, w tym formę zarządzania personelem, ze spółek-matek. Dziś coraz częściej pracę tymczasową stosują przedsiębiorstwa polskie, w tym małe i średnie, które są szczególnie wrażliwe na zmiany koniunktury na rynku.

Najchętniej korzystają z pracowników tymczasowych branże związane ze sprzedażą detaliczną oraz spożywcza, motoryzacyjna, budowlana, IT, farmaceutyczna. W okresie wakacyjnym obserwuje się duże zapotrzebowanie na pracowników tymczasowych w branży turystycznej.
Wbrew stereotypowym skojarzeniom pracy tymczasowej z pracą fizyczną szacuje się, że 30-40% pracowników tymczasowych to pracownicy umysłowi.

Jak to działa?

Agencja pracy tymczasowej zatrudnia pracownika a następnie "wypożycza" go innej firmie, gdzie pracownik tymczasowy faktycznie wykonuje pracę. 
Charakterystyczną jej cechą jest trójstronny układ: agencja - pracownik - przedsiębiorstwo (pracodawca użytkownik). 

Agencja pracy tymczasowej zawiera umowę z przedsiębiorstwem zlecającym (pracodawcą użytkownikiem) na wykonanie określonego zakresu pracy - usługi, którą pracownik tymczasowy wykonu na rzecz przedsiębiorstwa zlecającego i za zrealizowanie, której otrzymują wynagrodzenie od agencji pracy tymczasowej. 

Wynajmująca go agencja otrzymuje prowizję za pośrednictwo, przygotowanie i organizację całego procesu wykonania pracy - usługi. 

Przedsiębiorstwo zlecające i agencja pracy tymczasowej są związani umową o świadczenie pracy tymczasowej, a agencja podpisuje z wynajmowanym pracownikiem tymczasowym umowę o pracę na czas określony lub wykonywanie określonej pracy bądź umowę cywilnoprawną. Charakterystyczną cechą pracy tymczasowej jest to, że żadna umowa nie wiąże pracownika tymczasowego z przedsiębiorstwem zlecającym na rzecz, którego pracownik w rzeczywistości świadczy pracę - usługę. 

Dlaczego podejmują pracę tymczasową? 

W Polsce ze względu na bardzo wysoką stopę bezrobocia (17,8%) najważniejszymi motywami do podjęcia pracy tymczasowej są brak stałego zatrudnienia, konieczność zarobkowania, zdobycie doświadczenia zawodowego i wejście na rynek pracy.

Praca tymczasowa poza tym, że jest źródłem dochodu, umożliwia zdobycie lub poszerzenie doświadczenia zawodowego u wielu pracodawców zwiększenie atrakcyjności na rynku pracy.

Praca tymczasowa wykształcając postawę aktywności, mobilności i elastyczności zawodowej jest dobrym sposobem na "wejście" na rynek pracy, etapem do zdobycia stałego zatrudnienia.

Należałoby, zatem spojrzeć na pracę tymczasową jako na instrument aktywizujący, umożliwiający nabycie doświadczenia zawodowego i wyrabiający postawę mobilności osób poszukujących zatrudnienia. 

Ponadto praca tymczasowa jest szczególnie cennym rozwiązaniem dla osób o utrudnionym dostępie do rynku pracy lub zagrożonych wykluczeniem z rynku pracy: niepełnosprawnych, długotrwale bezrobotnych, kobiet opiekujących się dziećmi lub osobami zależnymi, osób starszych, osób młodych bez doświadczenia zawodowego, osób powracających na rynek pracy po dłuższej przerwie.

Dzięki możliwości swobodnego zadeklarowania godzin pracy, praca tymczasowa pozwala na dostosowanie życia zawodowego do innych obowiązków. 

Minusy

Pracownicy tymczasowi często wskazują jako zarzut niestabilny poziom dochodów, wynikający z charakterystyki zatrudnienia tymczasowego - częstych zmian miejsca i czasu pracy. Wielu z nich deklaruje więc, że preferowaliby zatrudnienie stałe, etatowe, postrzegając pracę tymczasową jako niepewne źródło dochodu.

Dalszy rozwój rynku i wzrost zainteresowania pracodawców tą formą pracy spowoduje większy popyt na usługi agencji pracy tymczasowej, co w przypadku cenionych pracowników tymczasowych skutkować będzie wzrostem pewności w następowaniu kolejnych umów po sobie z minimalizacją okresu oczekiwania na pracę pomiędzy nimi. 

Krótkotrwałość zatrudnienia powoduje obniżenie czy też poczucie braku bezpieczeństwa socjalnego. 
Pracownicy tymczasowi, którzy mają umowy o pracę na krótkie okresy czasu czy brak ciągłości umów, mają trudności z takimi zwykłymi czynnościami jak uzyskanie kredytu/pożyczki czy zakupu telefonu komórkowego. Te zasady również zmienią się wraz z popularyzacją tej formy zatrudnienia.

Ponadto krótkotrwałość zatrudnienia, częste zmiany otoczenia i miejsca pracy, skutkują tym, że pracownicy tymczasowi wykazują niższy poziom utożsamiania się z firmą i lojalności wobec przedsiębiorstwa, dla którego wykonują pracę. 

Ale przecież bardzo często jest to tylko etap w życiu zawodowym, wielokroć lepszy niż bezrobocie. I mimo, że rośnie grupa osób, które traktują pracę tymczasową jako rozwiązanie na długie lata (inżynierowie, specjaliści IT, interim managerowie etc.), to dla wielu osób zgodnie z nazwą jest ona tymczasowa. 

Monika Ulatowska
Stowarzyszenie Agencji Zatrudnienia

Stowarzyszenie Agencji Zatrudnienia jest członkiem Konfederacji Pracodawców Polskich